محمد حسن خان اعتماد السلطنه

680

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

ميرزا عبد الله خان يوشى - راه گردنهء قوچك ( ص 115 - ص 82 چاپ اول ) پسر محمد خان يوشى نورى و برادر دو زن شاه در يك زمان و بر خلاف نص صريح قرآن يعنى عايشه خانم و ليلى خانم كه هرسه خوشگل و مقبول بودند . آن يكى پيشخدمت شاه شد و اين دو باهم زن شاه . در سفر اول شاه به فرنگ ( 1290 ) چون همشيره‌اش عايشه خانم همراه شاه بود او هم ملتزم ركاب بود ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 188 ) . علاوه بر اين راه كه در متن ذكر شده وى راه نور به يوش را هم ساخته در رمضان 1299 ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 206 ) و در شوال 1303 ظاهرا در نتيجهء اين خدمت به او نشان و حمايل سرتيپى مرحمت شد ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 507 ) ، در صورتىكه در ازاى اين راهسازى ظاهرا دو هزار و پانصد تومان گرفته و جاده‌اى به عرض پنج ذرع ساخته بود ( ص 506 ) . در ربيع الاول 1304 نيز پانصد سوار كرد و ترك به او دادند ( خاطرات ، ص 530 ) و در رجب 1306 مأمور استراباد شد ( خاطرات ، ص 631 ) و در ذيحجهء همان سال برگشت ( خاطرات ، ص 668 ) . وى در سفر سوم شاه به اروپا از ملتزمين ركاب بود و در 1308 به حكومت مازندران منصوب شد . در تاريخ شنبه 23 ربيع الاول 1310 منصب امير تومانى به او داده شد و يك ماه بعد به حكومت استراباد منصوب شد ( خاطرات ، ص 961 ) . در همان سال 1310 ملقب به انتظام الدوله شد . در جمادى الثانيهء 1311 اهالى مازندران و استراباد بر او شوريدند و جمعى از طرفين كشته شدند و او به خانهء حاجى اشرفى پناه برد و محمد صادق خان امين نظام كه در خراسان مأموريت داشت مأمور اصلاح كار او شد ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 1059 ) . در 1313 لقب سردار امجد يافت و پسرش ميرزا ابراهيم خان كه پيشخدمت شاه بود انتظام الدوله لقب گرفت و در همان سال دو فرزندش به مرض ديفترى فوت شدند . اعتماد السلطنه كه به تسليت او رفته بود مىنويسد « . . . سردار امجد حاكم مازندران و رئيس كل قشون آن سامان و مبال‌خانه‌اش از تمام زندگى و خانهء من بزرگتر و معتبرتر است متجاوز از سيصد هزار تومان املاك در مازندران دارد و سالى سى چهل هزار تومان فايده . . . » ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 1188 ) . عبد الله خان خواهر محمد ميرزاى كاشف چايكار ( پرنس دوچاى ) را به زنى داشت ( سه سال در دربار ايران ، ص 53 ) و پسرش ابراهيم خان ، افتخار السلطنه دختر ناصر - الدين شاه و عمه‌اش ليلى خانم را .